Waardering onderneming bij echtscheiding

Frank van der Noll

Regelmatig gaan mensen uit elkaar en dat geldt evenzeer voor ondernemers. Hierbij doet zich de vraag voor wat de onderneming in het kader van de boedelverdeling waard is. In dergelijke waarderingssituaties vallen advocaten of scheidingsplanners regelmatig terug op de waarde van het eigen vermogen zoals dat uit de laatste jaarrekening blijkt, maar de vraag is of deze boekhoudkundige benadering van de waarde juist is. In het waarderen van een onderneming bij echtscheiding spelen diverse zaken een rol die de boedelverdeling sterk kunnen beïnvloeden; in dit artikel wordt op een aantal van deze zaken nader ingegaan.

In de eerste plaats is het van belang vast te stellen wat de peildatum van de echtscheiding is. Deze datum is vaak al onderwerp van discussie omdat de aankomende ex-partners een wederzijds belang kunnen hebben bij de vaststelling van deze datum. Bepaalde uitgaven kunnen namelijk ten laste van de boedel zijn of juist niet. In veel gevallen is namelijk sprake van rekening-courant onttrekkingen vanuit de onderneming die privé al dan niet gezamenlijk zijn aangewend waardoor reeds discussie kan ontstaan over de vraag voor wiens rekening die betalingen komen. De waarderingsdeskundige doet er verstandig aan de peildatum door de rechter te laten vaststellen alvorens aan zijn opdracht te beginnen.

Voordat we aan de waarde toekomen doet zich een perspectief vraagstuk voor. Namelijk dat de echtscheiding moet worden beschouwd als een fictief moment waarop een van de scheidende partners zijn of haar aandelen of belang in de onderneming vervreemdt. Dit is namelijk de situatie bij een scheiding, immers de wegen scheiden zich en de gescheiden ondernemer zet de onderneming voort. Het is dus niet zo dat de onderneming geliquideerd wordt maar er is sprake van een situatie van verkoop aan de voortzettende ondernemer die daarbij het toekomstig risico van het ondernemerschap op zich neemt. Dit maakt dat de verwachtingen en bekende feiten per de peildatum van belang zijn; feiten en omstandigheden die zich nadien voordoen mogen in de waardering geen rol spelen.

Uit ervaring blijkt dat nieuwere feiten toch een rol spelen; de voortzettende ondernemer wordt vaak verweten dat hij zaken heeft voorbereid of voordelige zaken heeft uitgesteld. Ook komt het voor dat wordt gesteld dat financiële informatie uit jaarrekeningen niet compleet of juist wordt weergegeven. Deze situaties kunnen leiden tot een forensische waardering maar in de regel blijft dit uit. Wel is van belang dat de valuator zich een beeld vormt van de verwachtingen van de onderneming en een verantwoorde cashflow prognose vaststelt in samenspraak met partijen. De prognoseperiode is daarbij beperkt tot die periode waarvan een redelijk en betrouwbaar beeld kan worden verkregen, bijvoorbeeld door een ondernemingsplan. Het bepalen van de waarde op basis van het eigen vermogen in de jaarrekening leidt er onherroepelijk toe dat het verleden wordt gewaardeerd door extrapolatie. Deze waarde is nimmer de juiste en houdt geen rekening met de onzekerheid over de toekomstige ontwikkeling die in de waardering tot zijn recht moet komen.

Het voor dit artikel laatste onderwerp betreft de marktconformiteit. In het midden- en kleinbedrijf is vaak sprake van een vermenging tussen zakelijk en privé. Persoonlijke uitgaven welke een deels zakelijk karakter hebben maken deel uit van het resultaat en vermogen. Om deze elementen te corrigeren zullen aanpassingen op de jaarrekening noodzakelijk zijn. Een ander voorbeeld betreft een te hoge management fee (of salaris) of huur van een pand vanuit een andere vennootschap die invloed heeft op de te berekenen kasstromen. Deze situaties zijn veel voorkomend en een belangrijk onderwerp van discussie om de belangen hier wederom sterk uiteen kunnen lopen. De marktconformiteit eist dat dergelijke effecten in de waardering worden gecorrigeerd zodat een reëel beeld van de kasstromen kan ontstaan.

Naast deze onderwerpen kunnen ook pensioenverplichtingen een belangrijke rol in de waarderingspraktijk rondom echtscheiding spelen, dit onderwerp zal in een volgend artikel aan de orde komen.

Start typing and press Enter to search